banner tạm

Cập nhật lúc : 9:49 AM, 01/09/2013

  • Chia sẻ
  • Facebook
  • Viết bình luận
  • Bản in

Cách dùng người của Hồ Chủ tịch

Trong bất kỳ giai đoạn phát triển nào của đất nước cũng luôn cần những người tài. Nhưng làm thế nào để phát hiện và sử dụng nhân tài phụng sự đất nước? Đi tìm lời giải cho câu hỏi này chúng ta cần quay trở về với tư tưởng Hồ Chí Minh. 
Để làm rõ thêm về tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc sử dụng nhân tài, Báo Giao thôngđã có cuộc trò chuyện với GS. TS. Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia HCM. 
 
GS. TS. Nguyễn Trọng Phúc
"Theo tôi, mẫu số chung giữa Bác và những người trí thức thời kỳ đó là tất cả để phụng sự dân tộc, phụng sự đất nước chứ không phải vì mục tiêu riêng của đảng phái hay cá nhân nào. Tôi cho rằng, đó là điều mấu chốt nhất, điều mà nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc hơn hẳn những người khác ở sự chân thành”.
GS. TS. Nguyễn Trọng Phúc
Với Bác, dân tộc trên hết

Một cuộc cách mạng nổ ra, giành thắng lợi thì người đứng đầu chính quyền sụp đổ thường bị tiêu diệt, như cách mạng tư sản Pháp thắng lợi Vua Luis XVI lên đoạn đầu đài; cách mạng vô sản Nga thành công Sa hoàng bị chặt đầu, nhưng Cách mạng tháng Tám 1945 của chúng ta lại khác, vẫn sử dụng những người thuộc chính quyền trước đó?

Đây là điều đặc sắc của cuộc cách mạng nước ta và cũng là đặc sắc trong tư tưởng của Bác. Thế giới cũng thừa nhận đây là một cuộc cách mạng mang đầy tính nhân văn, nhân đạo. Đó là tư tưởng đại đoàn kết dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh và cách mạng đã làm mọi điều vì đoàn kết dân tộc, đặt sự nghiệp của đất nước, của nhân dân lên trên hết. Khẩu hiệu cách mạng lúc đó là “Tổ quốc trên hết”, “Độc lập trên hết”, “Dân tộc trên hết”. Quyền lợi của giai cấp, của từng tầng lớp, của từng bộ phận đều phải đặt dưới sự tồn vong của dân tộc. Cho nên, trong kính cáo của Hồ Chí Minh đã nêu rõ: “Bất kỳ ai có một tinh thần yêu nước, đều có thể bắt tay cùng Việt Minh”. Ngay từ năm 1930, trong cương lĩnh đầu tiên, Bác đã nêu rằng cách mạng có thể tranh thủ trung, tiểu địa chủ, tư sản vừa và nhỏ. Khi cách mạng thành công, chuyển về Hà Nội, Bác ở nhà các cụ Trịnh Văn Bô, Hoàng Thị Minh Hồ, đều là những nhà tư sản lớn của Hà Nội. Bác có lòng tin sâu sắc rằng hễ ai có lòng yêu nước đều sẵn sàng đi với Việt Minh, đi với cách mạng.   
 
Ông có thể nói rõ hơn không?

Khi cách mạng thành công, Ủy ban Dân tộc giải phóng về đến Hà Nội, chuyển thành Chính phủ lâm thời, hầu hết những thành viên là người cộng sản như: Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Nguyễn Lương Bằng… đều rút ra khỏi Chính phủ để nhường chỗ cho các nhân sỹ, trí thức yêu nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ thị cách mạng phải chăm sóc cho các thành viên hoàng tộc ở Huế, tổ chức một lễ thoái vị trang trọng cho vua Bảo Đại. Và trong hoàn cảnh đó, Bảo Đại đã nói một câu kinh điển “Thà làm dân một nước độc lập hơn là làm vua một nước nô lệ”. Rồi cụ Phan Kế Toại, Khâm sai đại thần của triều đình Huế ở Bắc kỳ, lúc khởi nghĩa cụ cũng không chịu giao chính quyền cho Việt Minh, nhưng sau cụ đã thấy được đại nghĩa vì dân tộc của Việt Minh nên hết lòng hợp tác với chính quyền mới, làm Phó Thủ tướng Chính phủ cho đến lúc mất vào năm 1969.
 
Dùng người: giao nhiệm vụ và tuyệt đối tin tưởng

Mặc dù chính quyền vừa được thành lập còn rất non trẻ, nhưng Hồ Chí Minh dám dùng cả những quan chức cấp cao của Triều đình Huế, của Chính phủ Trần Trọng Kim như Phan Kế Toại, Bùi Bằng Đoàn, Phạm Khắc Hòe; các chức sắc tôn giáo như Phạm Bá Trực, Cao Triệu Phát; các thủ lĩnh dân tộc như Vi Văn Định, vua Mèo… Tại sao Bác lại có lòng tin như vậy?

Cách dùng người của Bác sau Cách mạng tháng Tám là tuyệt vời. Bác có niềm tin vào tinh thần yêu nước của mỗi người Việt, đặc biệt là trí thức. Bác biết là những trí thức chân chính, dù có thể tạm thời ở trong bộ máy chính quyền cũ, nhưng họ vẫn khát khao độc lập. Do vậy, Bác đã sử dụng, trọng dụng họ một cách chân thành. Như trường hợp cụ Huỳnh Thúc Kháng, tháng 2/1946, cụ ra Hà Nội với ý định chỉ là để xem thế nào chứ chưa định hợp tác, làm việc với chính quyền cách mạng. Thế là đồng chí Võ Nguyên Giáp mời cụ Huỳnh gặp Bác, hai người gặp nhau khoảng một tiếng đồng hồ. Chỉ sau cuộc gặp ấy thôi, cụ Huỳnh  đã vui vẻ tham gia chính quyền. Bác làm cách mạng với một tấm lòng chân thành vì dân, vì nước và tuyên bố rằng: “Cộng sản, Việt Minh không có một lợi ích nào khác là lợi ích của dân tộc. Và tôi cũng không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của dân tộc”. 
 
Bác Hồ và chính phủ mới của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ( 3/11/1946)
Bác Hồ và chính phủ mới của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ( 3/11/1946)
Không những thế Bác còn lôi cuốn được cả giới trí thức người Việt ở nước ngoài về tham gia cách mạng?

Tấm lòng vì đại nghĩa, vì dân tộc của Bác đã kêu gọi được những trí thức người Việt ở nước ngoài theo về phục vụ cách mạng như: Trần Đại Nghĩa ở Pháp, Lương Định Của ở Nhật… Theo tôi, mẫu số chung giữa Bác và những người trí thức thời kỳ đó là tất cả để phụng sự dân tộc, phụng sự đất nước chứ không phải vì mục tiêu riêng của đảng phái hay cá nhân nào. Tôi cho rằng, đó là điều mấu chốt nhất, điều mà nhà cách mạng Nguyễn Ái Quốc hơn hẳn những người khác ở sự chân thành. Khi trả lời các nhà báo vào tháng 1/1946, Bác đã nói: “Tôi tuyệt nhiên không ham muốn công danh phú quý chút nào. Bây giờ phải gánh chức Chủ tịch là vì đồng bào ủy thác thì tôi phải gắng làm. Khi nào đồng bào bảo tôi lui thì tôi lui. Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành. Riêng phần tôi thì tôi sẽ làm một ngôi nhà nhỏ ở nơi có non xanh nước biếc, sớm chiều câu cá trồng hoa và bầu bạn cùng với các cụ già hái củi, các em nhỏ chăn trâu. Không dính líu gì đến vòng danh lợi”. 

Con người của Bác là vậy nên đã có sức cảm hóa mọi người xung quanh, không những chỉ là với giới trí thức và cả với những người trong bộ máy chính quyền cũ.
 
Thưa ông, tư tưởng sử dụng nhân tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh là giao trách nhiệm và tuyệt đối tin tưởng?

Năm 1946, Bác có bài viết “Tìm người tài”. Trong đó hướng dẫn một cách rất cụ thể cho các cấp chính quyền là khi phát hiện thấy người tài thì báo ngay để Chính phủ đi gặp người đó và giao trọng trách cho họ. Tìm được rồi thì phân công công việc và có chính sách đãi ngộ. Đãi ngộ thời kỳ đó cũng không phải nhiều lắm, nhưng khi có chính sách, đặc biệt là niềm tin thì người tài sẽ khác hẳn. Chứ nếu vừa dùng vừa nghi ngờ họ thì cách làm việc của người ta sẽ khác. Thí dụ như ông Trần Đại Nghĩa từ Pháp về được Bác giao cho phụ trách ngành Quân giới, rồi như bác sỹ Tôn Thất Tùng cũng được Bác tin dùng, giao cho những công việc quan trọng. Những trí thức về với cách mạng có khi được giao trọng trách trong Chính phủ, có khi là những việc khác, nhưng họ đều hết lòng với công việc, hết lòng với sự nghiệp kháng chiến. Những trí thức thời kỳ đó có niềm hạnh phúc là có một lãnh tụ để họ tin tưởng. Người trong nước có thể có những chính kiến khác nhau, nhưng hễ cứ nói đến Cụ Hồ là tất cả đều một lòng tin tưởng.
 
Tổng tuyển cử để chọn người tài

Nhưng thưa ông, Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở việc thu hút người tài bằng nhân cách của mình mà Bác còn yêu cầu tổng tuyển cử để lựa chọn người tài?

Đúng như vậy. Ngay sau ngày thành lập nước, Người yêu cầu tổ chức “càng sớm càng hay cuộc Tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu”. Người nhấn mạnh: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác công việc nước nhà. Trong cuộc Tổng tuyển cử, hễ là những người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử...”. Lần đầu tiên, tất cả công dân Việt Nam có quyền bầu cử và ứng cử. Đây quả là điều hết sức mới mẻ đối với nhân dân lao động Việt Nam. Cuộc Tổng tuyển cử diễn ra thành công vào ngày 6 tháng 1 năm 1946 và sau đó Quốc hội chính thức tổ chức ra bộ máy Nhà nước. Đây là sự thể hiện sinh động nhất tư tưởng Hồ Chí Minh trên thực tế: Huy động toàn thể nhân dân tham gia quản lý đất nước, nhân dân đóng vai trò làm chủ đất nước.

Được sự ủy nhiệm của Quốc hội, trong “Lời tuyên bố sau khi thành lập Chính phủ mới”, Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Chính phủ mới phải tỏ rõ tinh thần đại đoàn kết, không phân đảng phái…Kết quả là, có những vị có tài năng nhận lời tham gia Chính phủ. Ví như cụ Huỳnh Thúc Kháng, vì tuổi già sức yếu mà cố từ, nhưng vì tôi lấy đại nghĩa mà lưu Cụ, Cụ cũng gắng ở lại. Lại có nhiều vị đứng ngoài sẵn sàng ra sức giúp đỡ như: Cụ Bùi Bằng Đoàn, linh mục Phạm Bá Trực... Dẫu ở trong hay ngoài Chính phủ, ai nấy đều hứa sẽ cố gắng làm việc, một lòng vì nước, vì dân... Tôi có thể tuyên bố trước Quốc hội rằng, Chính phủ này là Chính phủ toàn quốc, có đủ nhân tài Bắc- Trung- Nam tham gia”. 
theo giaotaithongvan.com.vn

Viết bình luận

Bình luận của bạn sẽ được biên tập trước khi xuất bản